Шаг чаазы-Шагаа чаагай!

Тыва чон шагдан бээр эрттирип чораан эн-не арыг, ыдыктыг байырлалывыс — Шагаа байырлалы. Ооң төөгүзү, чаагай чаңчылдары дазылдары-биле үе-шагның ханызынче кирер. Шагааның кол утказы – Чаа чылды уткууру, эрги чылды байырлаары. Ол тускай ыдыктыг аас-кежикти, кадыкшылды, тодуг-тогааны кыйгырар чурум-ёзулалдарлыг байырлал болуп турар.

Бо байырлалдың ханы утказы адында безин илереттинген. Шагааны тыва чон «Шагның чаазы» кылдыр тайылбырлаар. Чуртталганың чаа долганыышкыны, дескиндирии, чаа чуртталганың эгези, ай календары-биле Чаа чылдың эгези. Шак бо бүгүнү башкылар ажы-тɵлге класс шактарында тайылбырлап, Шагаанын онзагай ёдулалдыры чолукшулга болгаш кадак тутсурун кɵргузуп ɵɵредип турарлар.

Шагааның база бир кезээ – тыва оюннар.